Έρημος… από το Μενίδι έως το Χαλάνδρι

Παρά την οικιστική ανάπτυξη της αρχαίας Αθήνας στην κλασική περίοδο, τεράστιες εκτάσεις έμεναν χωρίς οικοδόμηση .

Κάποτε, στην περιοχή από το Ιλιον και το Μενίδι έως το Χαλάνδρι βασίλευε ερημιά. Μεγάλη ερημιά. Ηταν η κλασική περίοδος της αρχαίας Αθήνας και, παρότι η οικιστική ανάπτυξη ήταν καταφανής, τεράστιες εκτάσεις έμεναν χωρίς οικοδόμηση. Μια ενδιαφέρουσα εικόνα της Αττικής δίνει στον τόμο «Από τα Μεσόγεια στον Αργοσαρωνικό» ο επίτιμος έφορος αρχαιοτήτων Γεώργιος Σταϊνχάουερ. Ο τόμος παρουσιάζει τα πρακτικά συνεδρίου που ήταν αφιερωμένο στο έργο της Β’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων Αττικής. Στους χώρους ευθύνης της περιλαμβανόταν και ο Πειραιάς, που τώρα αποτελεί ανεξάρτητη εφορεία αρχαιοτήτων.

Ο κ. Σταϊνχάουερ τονίζει πόσο σημαντικά για την ανεύρεση αρχαιοτήτων και την επέκταση των ανασκαφών υπήρξαν τα δημόσια έργα για το αεροδρόμιο και την Αττική Οδό στην περιοχή. Οπως φαίνεται, η αρχαιότερη εγκατάσταση στα Μεσόγεια ήταν στην Παλλήνη, κατά την Αρχαιότερη και Μέση Νεολιθική περίοδο. Ακολουθούν πρωτοελλαδικές εγκαταστάσεις (στο ολυμπιακό κωπηλατοδρόμιο του Μαραθώνα, στο Ζάγανι, στον Κάβο Βασίλη του Πόρου) και μυκηναϊκές: Σαλαμίνα, Τροιζηνία, Παλλήνη κ.ά.

Οι οικισμοί της Αττικής πυκνώνουν κατά τη Γεωμετρική Εποχή και φτάνουν στον Ωρωπό. Πολλαπλασιάζονται δραστικά κατά την Κλασική Περίοδο. Η ιδιαίτερη ανάπτυξη αυτής της αγροτικής περιοχής συνέβαλε στην ανάπτυξη της Δημοκρατίας. Γιατί, όσο και αν δεν είναι ευρέως γνωστό, η «καρδιά» των Αθηνών κατά την κλασική εποχή, εποχή ακμής της Δημοκρατίας, ήταν η ύπαιθρός της. Από τους Δήμους της Αττικής «βγήκε» η Δημοκρατία, από τη συμμετοχή της περιφέρειας στους θεσμούς του κέντρου αντρώθηκε. Τότε εμφανίζει μεγάλη ακμή και ο Πειραιάς.

Τι συμπεράσματα βγαίνουν από τις συστηματικές και τις χιλιάδες σωστικές ανασκαφές (κάθε έτος εκδίδονται περίπου 10.000 οικοδομικές άδειες); Οτι υπάρχει «διαχρονική σταθερότητα των βασικών οδικών αξόνων, όπως της λεωφόρου των Μεσογείων, του Μαραθώνος και των Σπάτων, η οποία ελάχιστα παρεκκλίνει από τη σημερινή», σύμφωνα με τον κ. Σταϊνχάουερ. Γενικά, έχουμε μια εικόνα «διάσπαρτης κατοίκησης του αττικού τοπίου, που διασχίζουν αγροτικοί δρόμοι σε όλες τις κατευθύνσεις, πλαισιωμένοι (κυρίως στις διασταυρώσεις) από ταφικούς περιβόλους και πού και πού ένα ιερό ή κάποιο αγρόκτημα».

Αυτό απαντάται στο Πούσι Λέδι, το Πουλί, το Πάτημα και το Λιοτρίβι, σε όλο το μήκος της Αττικής οδού, από το Μαρκόπουλο έως την Κάντζα, στην Ανθούσα, στο Ρέμα της Χελιδονούς κ.α. Ως προς την πυκνότητα διαφοροποιούνται η περιοχή των Αχαρνών, όπως και το Μαρούσι με το Χαλάνδρι. Σε ολόκληρη την έκταση από το Ιλιον μέχρι το Χαλάνδρι, αν εξαιρέσουμε τον (πολυπληθέστερο) Δήμο των Αχαρνών, συναντάμε τρία – τέσσερα μικρά μονόχωρα κτίσματα κατά τους Κλασικούς χρόνους.

Τον τόμο επιμελήθηκε η Βιβή Βασιλοπούλου, τ. γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων. Η έκδοση υιοθετήθηκε από τον Δήμο Μαρκόπουλου. Ο δήμαρχος, Φώτης Χρ. Μαγουλάς, σημειώνει πως με αυτόν τον τρόπο ο δήμος «συνεισφέρει εμπράκτως στη διάσωση και την προβολή της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς». Περιλαμβάνονται κείμενα της Ολγας και του Ευάγγελου Κακαβογιάννη, που υπήρξαν «ψυχή» των ανασκαφών για δεκαετίες, ιδίως στις περιοχές Γλυκών Νερών, Παλλήνης, Μερέντας, Κορωπίου, Λαμπρικών κ.α., της αξέχαστης Μαίρης Οικονομάκου, αλλά και πολλών ακόμη αρχαιολόγων που ακούραστα προσφέρουν στο έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.

Αγγελική Κώττη

Πηγή: ΕΘΝΟΣ

Διαβάστε επίσης

Εργαστήρια λίθινων εργαλείων, από την παλαιολιθική εποχή, εντοπίστηκαν σε τρία σημεία στην Πέλλα και στο Κιλκίς

Το Νεκρομαντείο της αρχαίας Εφύρας

Ποιοί φοβούνται την Πυραμίδα της Θήβας;

Σπάνια ευρήματα, στη βασιλική Νεκρόπολη της Αιανής Κοζάνης

Ελέφαντες, ρινόκεροι και ιπποπόταμοι ζούσαν στις όχθες του Πηνειού ποταμού, πριν από χιλιάδες χρόνια…

ΕΛΛΑΣ

Share

Advertisements
This entry was posted in ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ and tagged , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.