Οι Κυκλάδες στην πορεία του χρόνου

«Τότε είπε και γεννήθηκεν η θάλασσα.
Και είδα και θαύμασα..
Και στη μέση της έσπειρε κόσμους μικρούς κατ’ εικόνα και ομοίωσή μου ..
Ίπποι πέτρινοι με τη χαίτη ορθή και γαλήνιοι αμφορείς και λοξές δελφινιών ράχες..»

Οδυσσέας Ελύτης

Οι Κυκλάδες είναι, ως ευρύτερη περιοχή, μια από τις παλαιότερες εστίες πολιτισμού, όχι μόνο στο γεωγραφικό χώρο της σημερινής Ελλάδας, αλλά σ’ ολόκληρη την Ευρώπη.

Ήδη στο Σάλιαγγο, ένα μικρό νησάκι δίπλα στην Αντίπαρο, ανακαλύφθηκαν ίχνη ενός ιδιόμορφου νησιωτικού πολιτισμού της νεότερης νεολιθικής περιόδου (τέλος της πέμπτης χιλιετίας π.Χ.), του «Πολιτισμού του Σαλιάγγου». Από τους αρχαιολόγους γίνεται δεκτό ότι, αν και η περίοδος που αντιπροσωπεύει ο «Πολιτισμός του Σαλιάγγου» είναι πολύ παλαιότερη από τον «Κυκλαδικό πολιτισμό» της πρώιμης Χαλκοκρατίας κι αν μεταξύ των δύο πολιτισμών μεσολαβεί, από πλευράς αρχαιολογικών ευρημάτων, κενό, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ο «κυκλαδικός πολιτισμός» της πρώιμης Χαλκοκρατίας κατάγεται από το νεολιθικό «πολιτισμό του Σαλιάγγου». Τέτοιες ενδείξεις είναι η οχύρωση με απλό περίβολο και η ευρεία χρήση του τόξου.

Η μεγάλη ιστορική ώρα των Κυκλάδων, όμοια της οποίας δεν έζησαν έκτοτε τα νησιά, ήλθε πολύ πρόωρα, στα βάθη ακόμα της προϊστορίας, στην πρώιμη εποχή του χαλκού. Η ιστορική στιγμή ήρθε με διαδοχικές φάσεις ενός ιδιότυπου πολιτισμού, του πρωτοκυκλαδικού, που αναπτύχθηκε στις Κυκλάδες ευνοημένος από το ήπιο κλίμα τους και τη σχετική ευχέρεια της μεταξύ τους επικοινωνίας και σε μια εποχή που, όπως φαίνεται, οι μικρές θαλάσσιες αποστάσεις δεν εμπνέουν πια τρόμο αλλά περιέργεια και διάθεση περιπέτειας.

Ο πρωτοκυκλαδικός πολιτισμός, με όλες τις διαδοχικές φάσεις του, καλύπτει ολόκληρη την τρίτη χιλιετία π.Χ. και, παρά τη γεωγραφική του περιχαράκωση στο χώρο των σημερινών Κυκλάδων, εξελίσσεται παράλληλα κι επικοινωνεί με τον πρωτομινωικό πολιτισμό της Κρήτης και τον πρωτοελλαδικό της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Σ’ όλα σχεδόν τα νησιά ανακαλύφθηκαν ίχνη οικισμών της πρώιμης Χαλκοκρατίας. Δεν πρόκειται για μεγάλα οικιστικά κέντρα τα οποία άλλωστε δεν επέτρεπε ούτε η περιορισμένη έκταση των νησιών ούτε η έλλειψη καλλιεργήσιμων εδαφών αλλά για μικρές αυτόνομες κοινωνίες απαρτιζόμενες από μερικές οικογένειες.

Με αφετηρία τον πολιτισμό Κεφάλας Κέας (γύρω στα 3.200 π.Χ.) ο πρωτοκυκλαδικός πολιτισμός εξελίσσεται σε τρεις μεγάλες φάσεις που παίρνουν τ’ όνομα τους από τις τοποθεσίες των αντίστοιχων αρχαιολογικών ευρημάτων την περίοδο του πολιτισμού «Πηλός – Λάκκουδες» από τις ομώνυμες θέσεις στη Μήλο και στη Νάξο (3200 – 2800 π.Χ.), την περίοδο του πολιτισμού «Καιρός – Σύρος» από τα ομώνυμα νησιά (2800 – 2200 π.Χ.), και την περίοδο του πολιτισμού «Φυλακωπή Πόλης Ι» από την ομώνυμη τοποθεσία στη Μήλο (2200-2000 π.Χ.).

Ο πρώτος συστηματικός μελετητής του κυκλαδικού πολιτισμού και εκείνος που ανακάλυψε την αυτοτελή ταυτότητα του απέναντι στους άλλους Αιγιακούς πολιτισμούς ήταν ο μέγας Έλληνας αρχαιολόγος του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα Χρήστος Τσόντας, που το 1898 και 1899 ανάσκαψε συνοικισμούς στη Σύρο, Πάρο, Αντίπαρο, Σίφνο, Αμοργό και άλλα μικρότερα νησιά.

Οι συνοικισμοί αυτοί, αρχικά ανοχύρωτοι (πολιτισμός «Πηλός – Λάκκουδες»), αφού κανένας δεν απειλεί τη θαλασσοκρατορία τους, αργότερα (στον πολιτισμό «Καιρός -Σύρος», όταν η μινωική Κρήτη αντιδρά στις πειρατικές τους δραστηριότητες, μετακινούνται σε μεγάλους κι απότομους λόφους και οχυρώνονται (Σύρος – Νάξος – Δήλος). Τελικά, καταλήγουν (πολιτισμός «Φυλακωπή Πόλης Ι»), υπό την προφανή πια επικυριαρχία της μινωικής Κρήτης, σε ανοχύρωτα παραθαλάσσια πολίσματα. Στους οικισμούς και στα παρακείμενα σ’ αυτούς νεκροταφεία του πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού ανακαλύφθηκε πλήθος μικρών έργων τέχνης. Αγγεία, κυλινδρικές ή σφαιρικές πυξίδες συχνά με εγχάρακτα σχέδια (χαρακτηριστικά κυρίως του πολιτισμού «Πηλός -.Λάκκουδες»), τηγανοειδή αγγεία, πρόχοι με ραμφοειδή προχοή, «σαλτσιέρες», κύπελλα με πόδι, λεκάνες, ζωόμορφα αγγεία με εγχάρακτα ή έμπιστα σχέδια συνήθως σπείρες ή ομόκεντρους κύκλους (πολιτισμού «Καιρός-Σύρος»), κωνικές πυξίδες με πλατιά βάση, ραμφόστομες πρόχοοι με γερτό προς τα πίσω λαιμό, πήλινοι ασκοί, κενοί (τελετουργικά αγγεία με δύο λαβές), Ζωόμορφα αγγεία (πολιτισμός «Φυλακωπή Πόλης Ι»), αγγεία και σκεύη από λευκό νησιώτικο μάρμαρο, γκριζωπό σχιστόλιθο ή ροδοκόκκινη πέτρα και, το κατεξοχήν αντιπροσωπευτικό του κυκλαδικού πολιτισμού καλλιτέχνημα, τα ειδώλια. Από μάρμαρο, με σπάνιες για έργα προϊστορικής τέχνης πλαστικές αναλογίες, τα ειδώλια αυτά έχουν σημαδέψει τη χαραυγή της παγκόσμιας τέχνης. Ήταν αρχικά επίτευγμα που δημιούργησε η προσωπική ανάγκη για υποταγή του σκληρού υλικού κι αργότερα για αναπαραγωγή παραδοσιακών τύπων (από τον πολιτισμό «Καιρός – Σύρος» κι εφεξής φθάνουν σε υπέρβαση της μετωπικότητας π.χ. αυλητής και καβιστοί αρπιστές από την Καιρό).

Οι Κυκλάδες εξακολούθησαν να διαδραματίζουν σπουδαίο ιστορικό και πολιτιστικό ρόλο και κατά τη μέση Χαλκοκρατία (μεσοκυκλαδικός πολιτισμός). Λείψανα κέντρων του μεσοκυκλαδικού πολιτισμού εντοπίστηκαν στη Μήλο (Φυλακωπή), στην Πάρο (Παροικία), στην Κέα (Αγία Ειρήνη), στη Θήρα και στη Θηρασία. Σε νησιά όπως η Δήλος, η Τήνος, η Σύρος, η Σίφνος, η Αμοργός έχουν εξακριβωθεί πολλές μεσοκυκλαδικές τοποβεσίες.

Στην ύστερη, τέλος, Χαλκοκρατία, που συμπίπτει με τον ακμαίο υστερομινωικό πολιτισμό, ένα κυκλαδίτικο νησί, η Θήρα, εισβάλλει δυναμικά στο ιστορικό προσκήνιο. Χάρη στις ανασκαφές που ξεκίνησε στο Ακρωτήριο το 1967 ο καθηγητής Σπύρος Μαρινάτος και συνέχισε ο καθηγητής Χρήστος Ντούμας, η Θήρα δεν αποτελεί πλέον απλώς τη γεωλογική αφορμή της αιφνίδιας εξαφάνισης του μινωικού πολιτισμού (γύρω στο 1500 π.Χ.), με την έκρηξη του ηφαιστείου της αλλά ένα (νέο) κέντρο του πολιτισμού αυτού που ο πλούτος των συνεχώς αυξανόμενων ευρημάτων του ανταγωνίζεται τις γνωστές κρητικές εστίες του (Κνωσός, Φαιστός, Αγ. Τριάδα).

Έκτοτε η ιστορική παρουσία των Κυκλάδων θα είναι περιστασιακή και περιθωριακή. Αρθρωμένες σε αυτόνομες πόλεις – κράτη, κατά το γνωστό ελληνικό πρότυπο, ήδη από την αρχή των ιστορικών χρόνων, ιωνικές όλες, εκτός από τις δωρικές Μήλο και Θήρα, επιχειρούν ατομικές κι ευκαιριακές εξόδους στο ιστορικό προσκήνιο που κυριαρχείται από τις μείζονες δυνάμεις της Αθήνας, της Σπάρτης κι αργότερα της Θήβας. Ο πόλεμος Άξιων και Μιλησίων και το επεισόδιο της Πολύκροτης που ιστορεί ο Πλούταρχος, η τυραννία του Αύγδαμη στη Νάξο προς το τέλος της αρχαϊκής περιόδου, η βίαιη προσάρτηση των νησιών στην εφήμερη θαλασσοκρατορία του τυράννου της Σάμου Πολυκράτη (μ’ αυτόν συνδέεται το αμφίβολης ιστορικής ακρίβειας επεισόδιο της προδοσίας του Κυλίκων ή Κυλλικώνα στη Σύρο), η εμπλοκή της Νάξου στην έναρξη των μηδικών και η καταστροφή της από το Δάτη και τον Αρταφέρνη (Ηρόδοτος), η ατυχής εκστρατεία του Μιλτιάδη κατά της Πάρου, η συμμετοχή κυκλαδικών πλοίων (κάποιων μάλιστα αυτόμολων του περσικού στόλου) στο πανελλήνιο προσκλητήριο της ναυμαχίας της Σαλαμίνας, είναι οι γνωστότερες από τις εξόδους αυτές.

Αλλά, αν στις στενά ιστορικές εξελίξεις η συμμετοχή των Κυκλάδων είναι περιθωριακή, τα νησιά αναδείχθηκαν κέντρο της πρώιμης φάσης της αρχαίας ελληνικής ποίησης. Όχι μονάχα με τη σύνδεση τους (ταφή του Ομήρου στην Ίο) με τον ομηρικό θρύλο αλλά κυρίως με τη, σχεδόν αποκλειστική, στελέχωση του αρχαϊκού λυρισμού (Αρχίλοχος κι Εύηνος από την Πάρο, Σιμωνίδης και Βακχυλίδης από την Κέα, Σημωνίδης από την Αμοργό). Και η φιλοσοφική σκέψη όμως, πριν ανατείλει πανηγυρικά στην ιωνική Μίλητο, στη Σύρο με το Φερεκύδη, επιχείρησε τον πρώτο διάλογο του μύθου με το λόγο. Η εξοικείωση, τέλος, με το μάρμαρο θα εξασφαλίσει στις Κυκλάδες μια διαρκή διαπρεπή θέση στις εξελίξεις της ελληνικής τέχνης, με πρώτο όνομα τον παριανό γλύπτη Άκοπα και γνωστότερο δείγμα την Αφροδίτη της Μήλου. Ο «θησαυρός» των Σίφνιων εξάλλου είναι ο μεγαλύτερος των Δελφών.

Σ’ ολόκληρη την κλασική περίοδο και αρκετά ύστερα απ’ αυτήν, το ιερό νησί του Απόλλωνα, η Δήλος (η περί το οποίο κυκλοτερής διάταξη των άλλων νησιών υποτίθεται πως τους έδωσε το όνομα «Κυκλάδες»), αποτελεί το θρησκευτικό τους κέντρο και επηρεάζει αποφασιστικά τις πολιτικές τους τύχες που, πριν και κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, συνδέονταν στενά με την Αθήνα, εξαιτίας της κοινής ιωνικής τους καταγωγής. Μόνο οι δωρικές Μήλος και Θήρα αντιστέκονται στην πρόσδεση στο αθηναϊκό άρμα και στη συμμετοχή στην αθηναϊκή συμμαχία. Η Μήλος μάλιστα πλήρωσε τη δραματική, όπως μας τη διέσωσε ο Θουκυδίδης, υπεράσπιση της φιλολακωνικής ουδετερότητας της με την ολοσχερή καταστροφή της από τους Αθηναίους και τη σφαγή όλου του αρσενικού πληθυσμού της.

Η μετά την τελειωτική ήττα των Αθηναίων στους Αιγός Ποταμούς κατάλυση της αθηναϊκής ισχύος, κατέστησε τις Κυκλάδες έρμαια των ραγδαία εναλλασσόμενων εκάστοτε κυριάρχων του Αιγαίου (Λακεδαιμονίων, Αθηναίων, Θηβαίων ή Περσών). Η Μακεδονική κοσμογονία του δεύτερου μισού του 4ου π.Χ. αιώνα, που, γενικά, υποβάθμισε την κυριαρχία των αυτόνομων ελληνικών πόλεων υποβίβασε τα νησιά σε ασήμαντο τμήμα της αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου. Μετά το θάνατο του περιελήφθησαν, όπως και η υπόλοιπη Ελλάδα, στο κράτος της Μακεδονίας με πρόσκαιρες όμως υπαγωγές και στην πτολεμαϊκή Αίγυπτο, από τις οποίες εκείνη που είχε πιο μεγάλη διάρκεια ήταν των ετών 244 – 202 π.Χ.

Τα νησιά περιέρχονται τελικά στους Ρωμαίους όπως και η υπόλοιπη Ελλάδα. Στη διάρκεια της ρωμαϊκής κυριαρχίας η περιθωριοποίηση εντείνεται. Στο πλαίσιο του αχανούς ρωμαϊκού κόσμου οι Κυκλάδες μόνο ως κολαστήρια και τόποι εξορίας είναι γνωστές. Μοναδική εξαίρεση η Δήλος, που κηρύχτηκε από τους Ρωμαίους ελεύθερο λιμάνι με αποτέλεσμα ν αποκτήσει την εμπορική σημασία που το 19ο αιώνα απέκτησε η Σύρος. Κατά την πρόσκαιρη αμφισβήτηση της ρωμαϊκής μονοκρατορίας από το βασιλέα του Πόντου Μιθριδάτη ΣΤ τον Ευπάτορα, η Δήλος, καταστράφηκε ολοσχερώς από τον Πόντιο στρατηγό Μυνοφάνη. Δραστικότερα όμως και μονιμότερα από το Μιθριδάτη αμφισβήτησαν τη ρωμαϊκή κυριαρχία στις Κυκλάδες και στο Αιγαίο οι φοβεροί πειρατές της Κιλικίας μέχρι της τελικής τους συντριβής από τον Πομπήιο. Το 69 π.Χ. ο πειρατής Αθηνόδωρος κατέστρεψε οριστικά την άλλοτε πολυάνθρωπη και πλούσια Δήλο, που έκτοτε παραμένει έρημη.

Ο Χριστιανισμός πρέπει να εισήχθη καθυστερημένα στις Κυκλάδες. Η Άνδρος είναι το πρώτο νησί που απέκτησε επίσκοπο. Επί Κωνσταντίνου του Μεγάλου τα νησιά προσαρτήθηκαν στη διοίκηση της Ασίας και έχασαν και τα τελευταία ίχνη πολιτικής σημασίας. Το 675 μ.Χ. μαρτυρείτε ότι περιελήφθησαν στις επιδρομές σλαβικών φύλων με ορμητήριο τον ποταμό Στρυμόνα. Εκκλησιαστικά, η επαρχία Κυκλάδων ανήκε στο μητροπολίτη Ρόδου, ο οποίος, περαιτέρω, υπαγόταν στον Πάπα της Ρώμης. Έτσι ο Πάπας διατήρησε τη δικαιοδοσία του επί των Κυκλάδων μέχρι του σχίσματος (1054). Η εξαιτίας αυτής της άμεσης εξάρτησης από τον Πάπα εχθρότητα των Κυκλαδιτών προς τις εικονομαχικές μεταρρυθμίσεις του Λέοντα Γ του Ίσαυρου και του διαδόχου του Κωνσταντίνου Ε’ του Κοπρώνυμου, αποτέλεσε το βασικό ιδεολογικό έρεισμα της συμμετοχής τους τόσο στην κατά του Λέοντα στάση των Αγαλλιανού και Στεφάνου όσο και στο κατά του Κωνσταντίνου κίνημα του Αρτάβασδου. Αλλά κι αργότερα, η στάση του στρατηγού Θωμά κατά του Μιχαήλ Β’ του Τραυλού κέρδισε την ευμένεια των Κυκλαδιτών λόγω των «εικονολατρικών» τους συμπαθειών.

Όταν, αργότερα, επί μακεδονικής δυναστείας, θα έχει εκτονωθεί η εικονομαχική έριδα και αποκατασταθεί η ενό­τητα κι εσωτερική γαλήνη του βυζαντινού κράτους, η Άνδρος θα είναι η έδρα σχολής φιλοσοφίας, ρητορικής και μαθηματικών του περίφημου βυζαντινού πανεπιστήμονα Μιχαήλ Ψελλού. Αλλά την ίδια εποχή οι Κυκλάδες είναι ένας από τους κύριους στόχους των επιδρομών των Σαρακηνών πειρατών που λυμαίνονται το Αιγαίο.

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (1204) θ’ αποδειχτεί η πιο καίρια τομή της κυκλαδικής ιστορίας. Τα περιορισμένου ενδιαφέροντος νησιά εκχωρούνται από το δόγη της Βενετίας Ερρίκο Δάνδολο σ’ όποιον είναι πρόθυμος ν’ αναλάβει το ρίσκο της στρα­τιωτικής τους κατάκτησης. Ο Βενετός Μάρκος ΰαηυάο δέχεται την πρόταση αντί απλής επικυριαρχίας του Λατίνου αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης. Ο επιτήδειος αυτός τυχοδιώκτης κατέλαβε τις περισσότερες Κυκλάδες, τη Νά­ξο, την Πάρο, την Αντίπαρο, τη Μήλο, την Κίμωλο, τη Σίφνο, την Κύθνο, την Ίο, τη Φολέγανδρο, τη Σύρο, που απετέλεσαν το Δουκάτο της Νάξου ή του Αρχιπελάγους. Ο Σανούδος όρισε πρωτεύουσα του τη Νάξο και κυβέρνησε είκοσι ολόκληρα χρόνια (1207-1227), παραδίδοντας το δουκάτο στους διαδόχους του. Άλλοι Φράγκοι ευγενείς (και οι απόγονοι τους), υποτελείς είτε του Σανούδου που τους παραχώρησε τα σχετικά φέουδα είτε απευθείας του Λατίνου αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης, του ηγεμό­να της Αχαΐας ή των Ανδεγαβών, ηγεμόνευσαν των υπόλοιπων νησιών. Ο Μαρίνος Ντάντολο της Άνδρου, οι Γκύζη της Τήνου, Μυκόνου, Σερίφου, Κέας και Αμοργού, ο Ανδρέας Μπαρότζι στη Σαντορίνη και Θηρασία. Οι γνωστές δομές και θεσμοί της δυτικής φεουδαρχίας εισήχθησαν έτσι και στις Κυκλάδες. Όμως οι Λατίνοι δούκες του Αρχιπελάγους τήρησαν πολιτική συμφιλίωσης με το γηγενή πληθυσμό και ανεξιθρησκίας. Το καθολικού δόγματος φεουδαρχικό αρχοντολόι εγκαθίστατο στα κάστρα ενώ οι συμπαγείς μάζες του ντόπιου ορθόδοξου πληθυσμού, υπό καθεστώς  δουλοπαροικίας όμοιο μ’ αυτό της Δύσης, έμειναν στους οικισμούς δίπλα στα κάστρα (βούργους) ή στα χωριά

Το Δουκάτο της Νάξου υπήρξε το σταθερότερο δη­μιούργημα της Φραγκοκρατίας στην Ελλάδα. Παρέμεινε, υπό τους Σανούδους και αργότερα τους Κρίσπι (με σύντομα διαλείμματα άμεσης βενετικής κυριαρχίας), ισχυρό και μετά την πτώση της λατινικής αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης, δεν καταλύθηκε ποτέ από την αναγεννημένη ελληνική αυτοκρατορία και επέζησε νια εκαΐϋ σχεδόν χρόνια μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους. Όμως, το 1537, οι γαλέρες του σιολάρχου τον σουλτάνου Σουλεϊμάν του μεγαλοπρεπούς Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα κατέλαβαν τα περισσότερα νησιά. Οι τελευταίοι Φράγκοι δούκες, ο Ιωάννης Δ’ Κρίσπος και Ιάκωβος Δ’ Κρίσπος διατηρήθηκαν από το σουλτάνο ως φόρου υποτελείς άρχοντες του Δουκάτου μέχρι το 1566, οπότε ο καπουδάν πασάς Πεσλή έδιωξε οριστικά από τη Νάξο τον άτυχο τελευταίο Φράγκο δούκα. Μόνο η Τήνος έμεινε βενετική, για να περιέλθει στους Τούρκους δύο αιώνες αργότερα (!)

Οι Τούρκοι παραχώρησαν τις δώδεκα κυριότερες Κυκλάδες (Νάξο, Πάρο, Άνδρο, Κέα, Σίφνο, Αμοργό, θήρα, Μήλο, Σύρο, Κύθνο, Σέριφο και Ίο) στον Πορτογαλλοεβραίο Ιωσήφ Νάζη, ευνοούμενο του σουλτάνου Σελίμ του Γ, ο οποίος τις κυβέρνησε μέσω τοποτηρητή, του Φραγκίσκου Κορονέλου. Μετά το θάνατο του Ιωσήφ Νάζη το 1579, οι Κυκλάδες ενσωματώθηκαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία και αποτέλεσαν ξεχωριστή επαρχία (σαντάκ), που η Πόλη εκμίσθωνε με δημοπρασία.

Εξ αιτίας του άγονου εδάφους, της δυσμορφίας της πρόσβασης, της φτώχειας γενικά των νησιών, η τουρκική κυριαρχία υπήρξε αρκετά χαλαρή και εκδηλωνόταν κυρίως με την είσπραξη ετήσιων φόρων. Το μικρό ενδιαφέρον της Πόλης για τις Κυκλάδες και η εκεί διακριτική παρουσία της οδήγησε στην ανάπτυξη σ’ αυτές του συστήματος κοινοτικής αυτοδιοίκησης. Μόνο γενικότερες διεθνείς περιπλοκές (πόλεμος Ναπολέων-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τουρκοβενετικοί πόλεμοι και κυρίως τα Ορλωφικά 1770 -1778) με αντίκτυπο στον αιγιακό χώρο ως θερμή εστία πολεμικών επιχειρήσεων, καθιστούσαν εντονότερη και καταπιεστή κοφτερή, συχνά μέχρι αγριότητας, την εκδήλωση της οθωμανικής κυριαρχίας. Αλλά οι Τούρκοι δεν ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους Κυκλαδίτες. Οι επιδρομές των πειρατών (Μουσουλμάνων, Λατίνων και Ελλήνων) που λυμαίνονταν  Αιγαίο και οι συχνές θανατηφόρες επιδημίες έκαναν αιρετικά βασανιστική και δύσκολη τη Ζωή τους.

Η έκρηξη της επανάστασης του 1821 παρέσυρε γρήγορα και τις Κυκλάδες στον επαναστατικό πυρετό. Με μοναδική εξαίρεση τη Σύρο που, εξαιτίας της γαλλικής προστασίας, παρέμεινε τυπικά μεν ουδέτερη αλλά πρόσφερε στον αγώνα πολύ ουσιαστικότερες υπηρεσίες λειτουργώντας ως άντρο ασφαλούς υποδοχής προσφύγων και αμάχων και ελεύθερο λιμάνι, τα νησιά συμμετείχαν στο μέτρο των (περιορισμένων) δυνατοτήτων του καθενός στην επαναστατική προσπάθεια. Κορυφαίες κυκλαδικές μορφές της επανάστασης ο ηγέτης της επαναστατημένης Άνδρου Θεόφιλος Καΐρης (1784 -1853) και η αρχόντισσα από την Μύκονο Μαντώ Μαυρογένους (1796 -1840) που ξόδεψε την περιουσία της για τον εξοπλισμό επαναστατικών στρατιωτικών τμημάτων και ηγήθηκε προσωπικά  επιθέσεων εναντίον του τουρκικού στόλου.

Πηγή: 2ο Ενιαίο Λύκειο Σύρου

Διαβάστε επίσης

«Εργαστήριο» 11.000 ετών στη Γαύδο

Σώθηκαν από τα χέρια των αρχαιοκαπήλων οι μοναδικοί δίδυμοι Κούροι

Τα μυστικά της Κέρου

Η λεηλασία των ελληνικών αρχαιοτήτων από τους Ευρωπαίους!

ΕΛΛΑΣ

Share

Advertisements
This entry was posted in ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.