Όλυμπος: Θεών και φύσης έδος

pegasus_large_t_242261_54860381_type12683Η ενδημική του Ολύμπου και πανέμορφη κολομπίνα του είδους Aquilegia ottonis amaliae πήρε το όνομα της από τη βασίλισσα Αμαλία.

Ο μυθικός Ολυμπος είναι διάσημος σε όλο τον κόσμο ως η κατοικία των θεών (Θεών έδος) της ελληνικής μυθολογίας, ωστόσο λίγοι γνωρίζουν ότι η χλωρίδα του είναι από τις πιο σπάνιες της Ευρώπης.

engine-feed-grΗ πυρόξανθη νυχτοπεταλούδα του είδους Odonestis pruni.

Ο μεγαλοπρεπής Ολυμπος, αποκομμένος από την Πίνδο, υψώνεται στα όρια της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας κοντά στις Πιέριες ακτές του Αιγαίου. Ο επιβλητικός κωνικός του όγκος προκαλούσε τον θαυμασμό στους ανθρώπους από πάντα. Η προελληνική καταγωγή της ονομασίας του πιθανότατα σημαίνει «ύψωμα», κατά μια άλλη εκδοχή όμως προέρχεται από την αιολική λέξη «Ούλυμπος» που σημαίνει «ολόλαμπρος».

engine-feed-grMία αγριομέλλισα πάνω στο άνθος του αγριόσκορδου Allium heldreichii.

Εδώ πρωτοκατοίκησε ο Πέλωρας, θεός των Πελασγών, και εδώ τον διαδέχτηκε ο Δίας, όταν μετά τη νίκη του στην Τιτανομαχία διάλεξε τις κορυφές του βουνού για να διαφεντεύει τον κόσμο. Στις πλαγιές του κατοικούσαν οι Πίερες, η φυλή που δίδαξε στους πρώτους Ελληνες την αξία του πολιτισμού. Εδώ λατρεύονταν οι εννέα Μούσες ή αλλιώς Ολυμπιάδες και εδώ τραγουδούσε ο Ορφέας αγκαλιά με τον Διόνυσο.

Η μεγάλη ιστορική αξία του Ολύμπου μπορεί μόνο να συγκριθεί με τον φυσικό του πλούτο και δεν είναι τυχαίο ότι το βουνό αποτέλεσε έναν από τους πρώτους Εθνικούς Δρυμούς της Ελλάδας με την ίδρυσή του να ανάγεται στο 1938. Ο δρυμός που απλώνεται σε μια έκταση 44.500 στρεμμάτων ξεκινάει από τα 600 μέτρα και φτάνει ως το Πάνθεο ή Μύτικα στα 2.918 μέτρα, την ψηλότερη κορυφή της Ελλάδας και δεύτερη ψηλότερη των Βαλκανίων.

Τον Μύτικα «αγκαλιάζουν» πολλές ακόμα κορφές, όπως το Σκολιό (2.911 μ.), το Στεφάνι ή Θρόνος του Δία (2.909 μ.), η Σκάλα (2.866 μ.) και ο Αγιος Αντώνιος (2.815 μ.), έχοντας στις ρίζες τους το οροπέδιο των Μουσών, τη χαράδρα Μεγάλα Καζάνια και τον ποταμό Ενιπέα.

Ενδημική χλωρίδα

Από τις ακτές της Πιερίας μέχρι τον Μύτικα και σε μια απόσταση μόλις 18 χλμ. αναπτύσσεται μια ποικιλία οικοσυστημάτων που φιλοξενεί πάνω από 1.700 είδη φυτών, από τα οποία 28 συναντώνται μόνο εδώ. Μέχρι τα 700 μέτρα επικρατεί η μεσογειακή μακία, με πουρνάρια, αριές, κουμαριές, κ.ά.

Τα πλούσια δάση του βουνού ακολουθούν μέχρι τα 1.700 μέτρα, με τη μαύρη πεύκη να επικρατεί και κατά τόπους να δίνει τη θέση της σε δάση οξιάς και δάση μακεδονικής ελάτης. Από αυτό το υψόμετρο και μέχρι τα 2.300 μέτρα εμφανίζονται οι γίγαντες των υποαλπικών, τα ρόμπολα, ενώ γύρω από τις κορυφές απλώνονται αλπικά λιβάδια.

engine-feed-grΟι κιτρινομπομπίνες ζουν σε όλες σχεδόν τις νερόλουτσες του βουνού.

Σε όλη αυτή την πορεία απαντώνται δεκάδες λουλούδια, μερικά από τα οποία ανήκουν στα κορυφαία της χώρας από άποψη σπανιότητας και ομορφιάς. Η περίφημη Jankaea heldreichii αποτελεί ένα υπόλειμμα της Τριτογενούς περιόδου των Παγετώνων, 65 εκατ. χρόνια πριν, και απαντάται στα ρέματα και τις χαράδρες. Η πανέμορφη κολομπίνα του είδους Aquilegia ottonis amaliae είναι ένα ενδημικό είδος που αφιερώθηκε στη βασίλισσα Αμαλία. Στα ανοίγματα των δασών ξεπετάγονται οι μεγαλοπρεπείς κρίνοι του είδους Lilium chalcedonicum και στα χαμηλά μπορεί να βρει κανείς το φλογόμορφο αγριοσκορδάκι του βουνού Allium heldreichii.

Αλλα σημαντικά είδη είναι καμπανούλα των Ορεάδων Campanula oreadum, ο κυανός αγριομενεξές Viola pseuograeca, η Potentilla deorum και η Achillea ambrosiaca, ενώ στο βουνό φιλοξενούνται και πολλά είδη ορχιδεών με σημαντικότερα τις τοπικές ενδημικές επιπακτίδες Epipactis olympica και E. degenii, την Dactylorhiza kalopissii, τη μικροσκοπική Corallorhiza trifida και την πανέμορφη ορχιδέα του είδους Epipogium aphyllum.

Η πανίδα του βουνού

engine-feed-grΤις υγρές μέρες, τα δάση κατακλύζονται από σαλαμάνδρες.

Στην κορυφή της πανίδας του βουνού βρίσκονται τα κοπάδια με τα αγριόγιδα που κατοικούν στο οροπέδιο των Μουσών, στις πλαγιές που περιβάλλουν τη χαράδρα του Ενιπέα και στις μεγάλες κορυφές. Η συνεχής επαφή των ζώων με τους ορειβάτες και η απουσία κυνηγών έχουν κάνει τα αγριόγιδα του Ολύμπου ιδιαίτερα εξοικειωμένα με τον άνθρωπο, κάτι που δεν συμβαίνει με τα αγριόγιδα που ζουν στα υπόλοιπα βουνά μας, αποδεικνύοντας ότι η άγρια φύση μπορεί να μας δώσει μαγικές ευκαιρίες συνύπαρξης όταν την αφήνουμε στην ησυχία της.

Συχνά στον Ολυμπο ανεβαίνουν λύκοι, ενώ η αρκούδα έχει επιστρέψει και πάλι στο βουνό μετά από 60 χρόνια απουσίας. Ζαρκάδια, αγριογούρουνα, αλεπούδες, ασβοί, αγριόγατες, κουνάβια, λαγοί, σκίουροι και νανοποντικοί συμπληρώνουν την πανίδα των θηλαστικών που περιλαμβάνει περίπου 32 είδη.

engine-feed-grΤα εντυπωσιακά άνθη του κόκκινου κρίνου Lilium chalcedonicum.

Στις απότομες κορυφές ακόμα φωλιάζει το αγαπημένο ζώο του Δία, ο χρυσαετός, ενώ μέχρι το 1990 εδώ ζούσαν ακριβοθώρητοι γυπαετοί και μαυρόγυπες. Στα πυκνά σημεία των δασών μπορεί να συναντήσει κανείς τους σπάνιους πύρρουλες αλλά και πέντε είδη από δρυοκολάπτες, με κορυφαίο τον εντυπωσιακό μαύρο δρυοκολάπτη.

Στα φαράγγια κοντά στα δάση ζούνε μπούφοι και χουχουριστές, ενώ ξεχωριστό ενδιαφέρον έχουν τα αλπικά λιβάδια και τα βράχια του βουνού, καθώς εκεί απαντώνται είδη που προτιμούν μόνο τις πολύ ψηλές κορυφές, όπως η χιονάδα, ο χιονοψάλτης, ο χιονόστρουθος, η κιτρινοκαλιακούδα και ο τοιχοδρόμος.

engine-feed-grΕνας σπάνιος αρσενικός πύρρουλας στα σκοτεινά σημεία του δάσους.

Η ερπετοπανίδα του Ολύμπου περιλαμβάνει 18 είδη, με πιο κοινά τις μεσογειακές χελώνες, τις τρανόσαυρες και τις τοιχόσαυρες, ενώ στα υγρά σημεία των δασών και ιδιαίτερα μετά από βροχή μπορεί να συναντήσει κανείς τις εντυπωσιακές σαλαμάνδρες. Η πανίδα συμπληρώνεται με περισσότερα από 110 είδη από πεταλούδες στις οποίες ξεχωρίζουν η Parnassius apollo, η Gonepteryx farinosa, η Pseudochazara graeca και η Lycaena ottomana. Κείμενο – Φωτογραφίες: Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος Πηγή

This entry was posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.