Ο θεσμός της «Κρυπτείας»

Με τον όρο «Κρυπτεία», ουσιαστικά, εννοείται μια κρυφή, μυστική αποστολή. Οι Σπαρτιάτες φρόντιζαν να αποσοβούνται οι κίνδυνοι επανάστασης εκ μέρους των ειλώτων, για αυτό και ο συγκεκριμένος θεσμός στην αρχαία Σπάρτη προέβλεπε την προσεκτική και κρυφή παρακολούθηση των ειλώτων και των περίοικων από τους όμοιους Σπαρτιάτες, είτε για τυχόν εξεγέρσεις, είτε για κατασκοπεία και προδοσία στρατιωτικών μυστικών στους εχθρούς της πόλης – κράτους. Έτσι, όποιος από τους είλωτες ή τους περίοικους κρινόταν ότι κατασκόπευε ή μπορούσε να προδώσει στρατιωτικά μυστικά στους εχθρούς θανατωνόταν εν κρυπτώ. Αποτελούσε, ίσως, τον πιο αιματηρό θεσμό της σπαρτιατικής κοινωνίας, και σύμφωνα με τον Αριστοτέλη είχε καθιερωθεί από τον Λυκούργο.

Κάθε χρόνο, λοιπόν, οι Έφοροι κήρυτταν τον πόλεμο στους είλωτες, νομιμοποιώντας έτσι τον αφανισμό τους, και νεαροί Σπαρτιάτες αφήνονταν ελεύθεροι από την Πολιτεία σε περιοχές όπου ζούσαν και εργάζονταν οι είλωτες. Οι έφηβοι Σπαρτιάτες ήταν συνήθως άοπλοι ή ελαφρά οπλισμένοι και στόχος τους ήταν να σκοτώσουν όσους περισσότερους είλωτες μπορούσαν, λαμβάνοντας έτσι την πρώτη γεύση του πολέμου εντός της ίδιας της Σπάρτης. Με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο εκπαιδεύονταν στο να σκοτώνουν, πράγμα αναπόφευκτο, αφού ήταν προκαθορισμένο να γίνουν πολεμιστές, αλλά ταυτόχρονα μείωναν τον πληθυσμό των ειλώτων, οι οποίοι αποτελούσαν σημαντικό κίνδυνο για την σπαρτιατική κοινωνία, εξαιτίας των εξεγέρσεων τους.

Η ανάγκη για την με κάθε τρόπο εξασφάλιση του μη-καταμετρήσιμου των ικανών για πόλεμο Σπαρτιατών, τους υποχρέωνε να κάνουν τις πιο ουσιαστικές πολιτικοστρατιωτικές κινήσεις τους κατά την διάρκεια της νύχτας. Υπό αυτή την αντίληψη των κρυφών και σιωπηλών κινήσεων του μάχιμου πληθυσμού της Σπάρτης, απαγορευόταν αυστηρά η κυκλοφορία σε μη ενεχόμενους σε αυτές τις κινήσεις, δηλαδή στους κάθε είδους ξένους ή στους μη πολίτες, δηλαδή τους είλωτες. Για την τήρηση της συγκεκριμένη απαγόρευσης φρόντιζαν φρουρές οπλισμένων εφήβων, που δεν συμμετείχαν ακόμη στις συνελεύσεις ή τις πολεμικές επιχειρήσεις. Επίσης, με δεδομένο ότι αρκετοί από τους είλωτες ακολουθούσαν στον πόλεμο ως «παραστάτες» τους Σπαρτιάτες οπλίτες, είναι φανερό ότι όποιος μη έχων την παραμικρή δουλειά με τα συμβαίνοντα είλωτας βρισκόταν στους δρόμους την ώρα της απαγόρευσης, ουσιαστικά αποτελούσε άμεση απειλή κατασκοπείας και ανατροπής του μη-καταμετρήσιμου των ένοπλων Σπαρτιατών. Έτσι, αν έπεφτε πάνω στις ενέδρες των έφηβων Σπαρτιατών συλλαμβανότανκαι εκτελείτο ως προδότης και εχθρός.

Ο «κρύπτης» δεν διαθέτει όπλα, ζει στα βουνά, έχει πεδίο δράσης στην νύχτα, τρέφεται με ότι βρίσκει και ενσαρκώνει τον πολεμιστή που μπορεί να αντιμετωπίσει κάθε κίνδυνο. Η «Κρυπτεία», λοιπόν, μοιάζει με ένα είδος μύησης, μια φάση περάσματος από το επίπεδο του εφήβου, που δεν έχει συγκεκριμένες υποχρεώσεις και δικαιώματα, σε αυτό του ενήλικα οπλίτη, που γίνεται αποδεκτός αφού έχει δοκιμαστεί και αποδείξει την αξία του. Οι επικεφαλείς των νέων έστελναν τους πιο έξυπνους εξ αυτών στην ύπαιθρο, σε διαφορετικό μέρος όμως κάθε φορά, οπλισμένους με εγχειρίδια και εφοδιασμένους με την απαραίτητη τροφή. Εν συνεχεία οι έφηβοι σκορπίζονταν σε κρυφούς τόπους, όπου κρύβονταν και αναπαύονταν, αλλά την νύχτα κατέβαιναν στους δρόμους και όποιον είλωτα έπιαναν τον σκότωναν. Ακόμη, η παράδοση αναφέρει ότι πολλές φορές οι έφηβοι Σπαρτιάτες πήγαιναν και στα χωράφια, όπου σκότωναν τους πιο δυνατούς και γερούς είλωτες. Σημειώνεται, δε, ότι ήταν σαφώς προτιμότερο να δολοφονηθεί ένας δυνατός είλωτας, ενώ το να σκοτώσει κάποιος έναν αδύναμο είλωτα θεωρούνταν σημάδι δειλίας.

Στο σημείο αυτό ο Θουκυδίδης μας παραδίδει μια ιστορία, σύμφωνα με την οποία οι Σπαρτιάτες, φοβούμενοι τον μεγάλο αριθμό των νεαρών ειλώτων, προκήρυξαν ότι όσοι από τους είλωτες θεωρούσαν ότι είχαν προσφέρει μεγαλύτερες υπηρεσίες στους Λακεδαιμονίους, με την ανδρεία που είχαν επιδείξει κατά τις πολεμικές συρράξεις, έπρεπε να δηλωθούν, καθώς επρόκειτο να τους ελευθερώσουν. Ωστόσο, σκοπός της προκηρύξεως αυτής ήταν να θέσουν τους είλωτες σε δοκιμασία, καθώς όσοι πίστευαν ότι άξιζαν την απελευθέρωση, θα ήταν και οι πρώτοι, εξαιτίας του γενναίου τους φρονήματος, που θα εξεγείρονταν εναντίον των Σπαρτιατών. Έπειτα, λέγεται ότι οι Σπαρτιάτες εξέλεξαν περίπου δυο χιλιάδες από αυτούς, οι οποίοι αφού στολίστηκαν με στεφάνια, περιέρχονταν στους ιερούς ναούς των θεών ως απελευθερωμένοι. Εντούτοις, λίγο αργότερα οι Σπαρτιάτες τους «εξαφάνισαν», εξολοθρεύοντας τους μέχρι ενός, χωρίς να μπορέσει κάποιος, έστω και αργότερα, να προσδιορίσει με ποιον τρόπο χάθηκαν.

Αναμφισβήτητα, λοιπόν, η «Κρυπτεία» συνέβαλε τα μέγιστα, σε συνδυασμό με τον θεσμό της «ξενηλασίας» που θα παρουσιαστεί στην συνέχεια, στο να μην αποκαλυφθούν ποτέ στους εχθρούς της Σπάρτης οι πραγματικές τις δυνάμεις, κατορθώνοντας να επιζήσει επί αιώνες, όταν πολυάριθμες άλλες πόλεις καταλαμβάνονταν και εκθεμελιώνονταν από την οργή του πολέμου. Πηγή

Advertisements
This entry was posted in ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s