Οι υποδεέστεροι της Ευρώπης – Το πρόβλημα των γύφτων και η προέλευσή του

Η σημερινή καταστροφική κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη με την λαθρομετανάστευση, μας κάνει να ξεχνάμε μία σημαντική αλλόφυλη ομάδα που ζει για αιώνες στην ήπειρο: Τους γύφτους ή “Ρομά”. Η Jelena Čvorović, ανθρωπολόγος στο Εθνογραφικό Ινστιτούτο της Σέρβικης Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, είναι η συγγραφέας δύο βιβλίων και πολλών επιστημονικών εργασιών για τους γύφτους της Σερβίας. Στο βιβλίο της “The Roma: A Balkan Underclass”,που εκδόθηκε από το Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών του Ούλστερ, χρησιμοποιεί την θεωρία επιλογής r/Κ για να αναλύσει το αιώνιο πρόβλημα των γύφτων στην Ευρώπη.

Από τη Βορειοδυτική Ινδία

Οι πρόγονοι των γύφτων της Ευρώπης προέρχονται από τη βορειοδυτική Ινδία και μετακινήθηκαν στη Δύση, για άγνωστους λόγους, περίπου το 800 – 950 μ.Χ. Δεν ήταν ποτέ εθνικά ομοιογενείς αλλά αποτελούσαν, όπως αναφέρει η Δρ. Čvorović, “ένα συνονθύλευμα γενετικά απομονωμένων πληθυσμών” με μεγαλύτερη γενετική ποικιλομορφία από τους Ευρωπαίους. Η γλώσσα τους, η Ρομανί, περιλαμβάνει δανεισμένες λέξεις που δείχνουν ότι έχουν περάσει από την Περσία και την Αρμενία, ενώ τα βυζαντινά αρχεία δείχνουν ότι έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη το 1054. Από την Ελλάδα διασκορπίστηκαν σε ολόκληρη τη βαλκανική χερσόνησο και οι πρώτες αναφορές της παρουσίας τους στην κεντρική Ευρώπη χρονολογούνται από τον 14ο αιώνα. Μερικοί γύφτοι ταξίδεψαν ως τη Γαλλία, την Ισπανία, ακόμα και ως τη Βρετανία, κυρίως, όμως, συγκεντρώθηκαν στην Ανατολική Ευρώπη:

Χώρα Απόλυτοι Αριθμοί Ποσοστό Πληθυσμού

Βουλγαρία 750.000 10,33
Σκόπια 200.000 9,59
Σλοβακία 500.000 9,17
Ρουμανία 1.850.000 8,32
Σερβία 600.000 8,18
Ουγγαρία 700.000 7,05
(Εκτίμηση του Συμβουλίου της Ευρώπης για το 2010)

Ο συνολικός πληθυσμός των γύφτων της Ευρώπης πιστεύεται ότι είναι κάπου μεταξύ 10 και 12 εκατομμύρια, μεγαλύτερος από τους πληθυσμούς Ουγγαρίας και Σουηδίας. Είναι γνωστοί με διάφορες ονομασίες όπως Σίντι, Μανούς, Ρομά, Τσιγγάνοι και Γιτάνοι. Η ονομασία που χρησιμοποιείται πιο συχνά είναι Γύφτοι (αγγλ. Gypsy), μία παραφθορά της λέξης Αιγύπτιοι, που αντανακλά την λανθασμένη πεποίθηση ότι προέρχονται από την Αίγυπτο. Ο πολιτικά ορθός όρος είναι Ρομά και προέρχεται από το όνομα της γλώσσας τους, αν και πολλοί από αυτούς δεν μιλάνε πλέον την Ρομανί.

Η Δρ. Čvorović περιγράφει τη συνηθισμένη κατάσταση των γύφτων στην Ευρώπη ως εξής: “Οι κοινότητες των Ρομά τείνουν να είναι διαχωρισμένες και χαρακτηρίζονται από φτώχεια, ανεργία, ελάχιστη εκπαίδευση και κακή ποιότητα στέγασης. Σε όλη την Ευρώπη, οι Ρομά αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό, χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής (δέκα με δεκαπέντε χρόνια χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο), έχουν υψηλότερο ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας και ποσοστά ανεργίας έως και 80 τοις εκατό. Από τότε που ήρθαν στην Ευρώπη έχουν αντιμετωπιστεί με εχθρότητα και έχουν κατηγορηθεί για τα πάντα, από μικροκλοπές μέχρι απαγωγές παιδιών, κανιβαλισμό και σατανισμό”.

Μικροί, ενδογαμικοί πληθυσμοί γύφτων ζουν για δεκαετίες στο περιθώριο των ευρωπαϊκών κοινωνιών, εργαζόμενοι ως πλανόδιοι, τεχνίτες και διασκεδαστές. Η προθυμία τους να μετακινούνται από τόπο σε τόπο “τους επιτρέπει να εκμεταλλεύονται μικρές ευκαιρίες στην οικονομία των οικοδεσποτών τους” αποδεχόμενοι συχνά “αγγαρείες που κανείς άλλος δεν δέχεται”. Όταν αυτές οι πηγές εσόδων στερεύουν, ζουν ως κλέφτες και ζητιάνοι. Στα ιστορικά αρχεία περιγράφονται ως νομάδες που μετακινούνται σε ομάδες 30-100 ατόμων, υπό την ηγεσία ενός γηραιότερου.

Σε διάφορα χρονικά σημεία και τόπους απαγορεύτηκε στους γύφτους να εισέρχονται σε εκκλησίες, να παντρεύονται Ευρωπαίους ή να ασκούν ορισμένα επαγγέλματα. Στη Ρουμανία, μάλιστα, ήταν υποδουλωμένοι για ένα χρονικό διάστημα.

Οι γύφτοι είναι αντιδημοφιλείς στους Ευρωπαίους μέχρι σήμερα. Πολλές πρόσφατες δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι είναι μακράν η πιο αντιδημοφιλής κοινωνική/φυλετική ομάδα και θεωρούνται ως σημαντική επιβάρυνση στους δημόσιους πόρους. Η αντίληψη αυτή είναι δικαιολογημένη καθώς, όπως αναφέρει η Δρ. Čvorović, “στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, κατά μέσο όρο 46,8 τοις εκατό των οικογενειών των Ρομά λαμβάνουν κοινωνική βοήθεια και 56,8 τοις εκατό λαμβάνουν πληρωμές υποστήριξης τέκνων”. Στη Βουλγαρία, το 90 τοις εκατό των γύφτων ζει με κρατικά επιδόματα. Στη Βρετανία, “η επιδέξια εκμετάλλευση του συστήματος Πρόνοιας έφερε την κατακραυγή από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, την αστυνομία και από τα φιλανθρωπικά ιδρύματα για τους αστέγους”.

Οι γύφτοι, από την πλευρά τους, δεν έχουν σε υπόληψη τους γκατζέ (ένας όρος για τους μη γύφτους). Στη δική τους αντίληψη περί τελετουργικής καθαρότητας, οι γκατζέ θεωρούνται ακάθαρτοι. “Οι περισσότερες ομάδες περιορίζουν τις επαφές τους με τους ξένους σε οικονομικές συναλλαγές και στις σύντομες συναντήσεις με τους υπαλλήλους της Πρόνοιας ή το προσωπικό των νοσοκομείων”. Δεν θεωρούν το να κλέβουν ή να εξαπατούν τους γκατζέ ως ηθικά μεμπτό. Οι γύφτισες δεν επιτρέπεται να παντρεύονται γκατζέ και περιθωριοποιούνται από τους δικούς τους εάν το κάνουν. Μερικοί γύφτοι έχουν παντρευτεί Ευρωπαίες, μόνο όμως μετά την υπόσχεση της γυναίκας να υιοθετήσει τα ήθη και τα έθιμά τους.

Οι Ευρωπαίοι έχουν κάνει πολλές προσπάθειες, από τον Διαφωτισμό και μετά, για να βελτιώσουν την κατάσταση με τους γύφτους και για την ενσωμάτωσή τους στην ευρύτερη κοινωνία. Στο δεύτερο μισό του δεκάτου όγδοου αιώνα, η Αυτοκράτειρα Μαρία Θηρεσία των Αψβούργων προσπάθησε να εξαλείψει τον νομαδικό τρόπο ζωής των γύφτων ενθαρρύνοντας την αφομοίωση. Το 1761 ξεκίνησε τη “διευθέτηση” του θέματος απαγορεύοντας στους γύφτους την άσκηση των παραδοσιακών ασχολιών τους και στέλνοντας τα παιδιά τους στο σχολείο, ακόμα και με τη βία. Η Δρ. Čvorović σημειώνει ότι κι αυτή η προσπάθεια δεν είχε καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με άλλες παρόμοιες προσπάθειες που έγιναν σε άλλες περιοχές από άλλους κυβερνήτες.

Η εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία δεν έδειχνε ανοχή απέναντι στους γύφτους και υπολογίζεται ότι εξολοθρεύτηκαν 300 έως 600 χιλιάδες. Οι κομμουνιστικές κυβερνήσεις, από την άλλη πλευρά, έδειχναν μία σχετική εύνοια. Ο σοσιαλισμός είναι ένα σύστημα που δεν ευνοεί ιδιαίτερα τους επιχειρηματίες ή τους καινοτόμους αλλά δεν είναι τόσο κακό για τους φτωχούς εργαζόμενους. Οι γύφτοι είχαν εγγυημένη απασχόληση στις κρατικές επιχειρήσεις, συνήθως σε θέσεις ανειδίκευτων, αλλά με τους ίδιους πενιχρούς μισθούς και οφέλη, όπως ο υπόλοιπος πληθυσμός.

Ως εκ τούτου, επλήγησαν περισσότερο από τους υπόλοιπους στη μετασοβιετική εποχή: “Αποκαλέστηκαν “ορφανά της μετάβασης”, ως αποτέλεσμα της αξιοθρήνητης εμπειρίας τους από την πτώση του κομμουνισμού. Η μετάβαση ξεκίνησε σε μια εποχή που οι οικονομίες όλων των εθνών (της ανατολικής Ευρώπης) ήταν κοντά στο σημείο της κατάρρευσης και η εξαθλίωση και η ανεργία αυξήθηκαν σημαντικά. Το βιοτικό επίπεδο έπεσε για όλους και για τους Ρομά ακόμα περισσότερο. Υπέφεραν από ακατάλληλες συνθήκες στέγασης, έλλειψη εκπαίδευσης και δεξιοτήτων και η εξάρτησή τους από τα κρατικά επιδόματα και τις υπηρεσίες ήταν διαρκώς αυξανόμενη”.

Ενώ υπάρχει μια τεράστια βιβλιογραφία για τους γύφτους και για τα προβλήματά τους, η οποία καταλήγει σε μία “τσιγγανομανία”, η Δρ. Čvorović σημειώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της χαρακτηρίζεται από την απουσία μιας γενικής θεωρίας και την έλλειψη εμπειρικής βάσης. Η ίδια, από την πλευρά της, εφαρμόζει την ιστορική θεώρηση και την θεωρία επιλογής r/Κ, όπως αυτή αναπτύχθηκε από τον E. O. Wilson και εφαρμόστηκε από τον J. Philippe Rushton.

Η υψηλή γονιμότητα είναι το κεντρικό στοιχείο της αναπαραγωγικής στρατηγικής r, αλλά παρουσιάζει μειονεκτήματα: Χαμηλή επένδυση στα πολλά παιδιά που γεννιούνται, μικρότερη διάρκεια ζωής, συμπεριφορά υψηλής επικινδυνότητας, χαμηλότεροι δείκτες νοημοσύνης και βραχυπρόθεσμος σχεδιασμός. Από την άλλη πλευρά, η στρατηγική Κ, που αποτελεί χαρακτηριστικό των Ευρωπαίων, θυσιάζει τον μεγαλύτερο αριθμό απογόνων προκειμένου να επιτραπεί μεγαλύτερη επένδυση σε κάθε παιδί. Αυτό συνδέεται με μεγαλύτερους δείκτες νοημοσύνης, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και επιβράδυνση της ικανοποίησης. Η Δρ. Čvorović καταλήγει ότι οι γύφτοι και οι Ευρωπαίοι διαφέρουν συστηματικά σύμφωνα με τη στρατηγική που ακολουθούν σχετικά με τη θεωρία r/K.

Τα συνολικά ποσοστά γονιμότητας βρίσκονται πλέον κάτω από το όριο αντικατάστασης του πληθυσμού σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Στις πρώην κομμουνιστικές χώρες, ο μέσος όρος γονιμότητας μειώθηκε σημαντικά από το 2000 και βρίσκεται στο όριο μεταξύ 1,1 με 1,4 παιδιά ανά γυναίκα – ο χαμηλότερος από οποιαδήποτε περιοχή στον κόσμο. Επίσης, στα περισσότερα ευρωπαϊκά έθνη, ο μέσος όρος ηλικίας της γυναίκας κατά τον πρώτο γάμο έχει ξεπεράσει τα 30.

Από την άλλη πλευρά, οι τσιγγάνες παραδοσιακά παντρεύονται μεταξύ των 14 και 17. Εγκυμονούν μια εβδομάδα λιγότερο από ότι οι Ευρωπαίες και τα παιδιά είναι μικρότερα κατά τη γέννησή τους – βιολογικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την αναπαραγωγή υψηλής γονιμότητας τύπου r. Η Δρ. Čvorović δεν παρέχει μια συνολική εκτίμηση της τρέχουσας γονιμότητας των γύφτων αλλά δίνει αριθμούς: 3,0 παιδιά ανά γυναίκα στη Βουλγαρία, 3,03 στη Σερβία, 3,12 στην Ουγγαρία, 3,2 στην Μπρατισλάβα, 3.3 έως 3.7 για ορισμένες ομάδες στην Ρουμανία, 3,9 στην Κροατία και 4.3 στην Ανατολική Σλοβακία. Όπως καταλαβαίνουμε, οι γύφτοι και τα προβλήματα που συνδέονται μ’ αυτούς θα πολλαπλασιαστούν τα επόμενα χρόνια.

Και οι ίδιοι, όμως, υποφέρουν από τα μειονεκτήματα της στρατηγικής r. Το προσδόκιμο ζωής είναι χαμηλό, καθώς μόνο το 2,7 τοις εκατό του πληθυσμού τους είναι πάνω από 65 χρονών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Ε.Ε είναι 17 τοις εκατό. Ο συνδυασμός της υψηλής γονιμότητας και του χαμηλού προσδόκιμου ζωής δίνει στους γύφτους της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης μία μέση ηλικία που φτάνει μόλις τα 20,5 έτη, “ένας αριθμός συγκρίσιμος με τις φτωχότερες αφρικανικές ή ασιατικές κοινωνίες”. Ιδιαίτερα εκπληκτικές είναι οι αναλογίες των παιδιών σε σχέση με τους ηλικιωμένους. Ανάμεσα στους Ευρωπαίους, που παρακμάζουν δημογραφικά, υπάρχουν 92,1 παιδιά κάτω των 15 ετών για κάθε 100 άτομα ηλικίας 65 και άνω, ενώ στους γύφτους η αναλογία φτάνει στα 1343.

Οι σχετικά βραχείες ζωές των γύφτων μαστίζονται από προβλήματα υγείας. Σύμφωνα με τα έγγραφα του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών, η παιδική θνησιμότητα μεταξύ των γύφτων της Ουγγαρίας, της Τσεχίας και της Σλοβακίας είναι διπλάσια από το επίπεδο της χώρας. Στη Ρουμανία, η αναλογία είναι τριπλάσια έως και τετραπλάσια. Στη Βουλγαρία το 1989, καθώς ο κομμουνισμός κατέρρευσε, η αναλογία ήταν εξαπλάσια.

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις, που συχνά προκαλούνται από την παχυσαρκία, αποτελούν τη συνηθέστερη αιτία θανάτου. Οι γύφτοι επίσης έχουν αναφερθεί ότι έχουν υψηλά επίπεδα ηπατίτιδας, φυματίωσης, δερματικών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2. Πολλοί καπνίζουν και τρώνε πολύ λίπος. Η κακή υγιεινή οδηγεί σε παρασιτικές και μεταδοτικές ασθένειες. Ο γάμος μεταξύ στενών συγγενών οδηγεί σε ένα υψηλό ποσοστό γενετικών συνδρόμων, ενώ οι μητέρες συχνά αντιστέκονται στις προσπάθειες εμβολιασμού των παιδιών τους.

Η Δρ. Čvorović θεωρείται ειδικός στο IQ των γύφτων, έχοντας γράψει τέσσερις σχετικές εργασίες με τον καθηγητή Rushton. Αναφέρει ότι ο υψηλότερος μέσος όρος του δείκτη IQ σ’ αυτούς τους πληθυσμούς είναι 85 στη Σλοβενία, άμεσα συγκρίσιμος με τους μαύρους της Αμερικής. Ενδεικτικά, σε άλλες χώρες, είναι 83 για την Σλοβακία, 70 για την Σερβία και 60 για την Ρουμανία – ειδικότερα αυτός ο μέσος όρος είναι από τους χαμηλότερους που έχουν καταγραφεί για οποιονδήποτε πληθυσμό οπουδήποτε.

Παραδοσιακά, η εκπαίδευση των γύφτων είναι άτυπη και προφορική, αν και η Δρ. Čvorović αναφέρει ότι στην τυπική οικογένεια των Ρομά “η λεκτική επικοινωνία χαρακτηρίζεται από την απουσία αφηρημένων και λεπτών εννοιών”. Πολλοί γύφτοι είναι αναλφάβητοι, αν και αρκετά παιδιά πλέον αρχίζουν το σχολείο, παρ’ όλα αυτά η παρακολούθησή τους είναι αντικανονική: “Όταν εμφανίζονται στο σχολείο, πηγαίνουν συχνά χωρίς το απαραίτητο εκπαιδευτικό υλικό, επειδή το θεωρούν άσχετο και ούτε αυτοί ούτε οι γονείς τους ξέρουν πώς να το χρησιμοποιήσουν. Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, όταν χάνουν το ενδιαφέρον, σηκώνονται και περπατούν ή φωνάζουν στους συμμαθητές τους. Τελικά απλώς φεύγουν από το σχολείο εντελώς”. Στα ανατολικά κομμουνιστικά κράτη, συνήθιζαν να στέλνουν τα παιδιά των γύφτων σε ειδικά σχολεία, είτε αποκλειστικά μαζί με ομόφυλούς τους είτε μαζί με παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες.

Τα παιδιά των γύφτων λειτουργούν τέλεια στο δικό τους περιβάλλον και εκτελούν ορισμένα καθήκοντα καλύτερα και από τα παιδιά των Ευρωπαίων. Για παράδειγμα, προσανατολίζονται εύκολα σε μεγάλες πόλεις από νεαρή ηλικία. Ωστόσο, έχουν μεγάλη δυσκολία να σκεφτούν αφαιρετικά ή να αντιμετωπίσουν νέες καταστάσεις. Για τα παιδιά, αλλά και τους ενήλικες, η συνήθης συμπεριφορά όταν τα πράγματα δυσκολεύουν είναι διακόψουν την επαφή. Η αυτοαπομόνωση των γύφτων μπορεί, εν μέρει, να είναι ένας τρόπος αποφυγής των γνωστικών απαιτήσεων της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

Από την πτώση του κομμουνισμού, η Ευρωπαϊκή Ένωση ασκεί πιέσεις στα βαλκανικά κράτη για καλύτερη μεταχείριση των γύφτων, παρόλο που οι ίδιοι ερμηνεύουν το γεγονός αυτό ως μια προσπάθεια να τους εμποδίσουν να μεταναστεύσουν στην πιο εύπορη κεντρική Ευρώπη. Η ΕΕ έχει ζητήσει, για παράδειγμα, το κλείσιμο των σχολείων αποκλειστικά για γύφτους, παρά το ότι υπάρχουν καλοί λόγοι για να διατηρηθούν.

Δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες με μεγάλο πληθυσμό γύφτων συμμετείχαν στο πρόγραμμα “Δεκαετία ένταξης των Ρομά”, που διήρκεσε τα έτη 2005 – 2015, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και με τη χρηματοδότηση του Open Society Institute του George Soros, της Παγκόσμιας Τράπεζας και των εθνικών κυβερνήσεων. Η Δρ. Čvorović αναφέρει ότι ακόμα κι αυτό το “πιο φιλόδοξο εγχείρημα μέχρι τώρα δεν κατάφερε να αποφέρει αποτελέσματα στις καθημερινές ζωές για τους περισσότερους Ρομά”. Αν μη τι άλλο, η ζωή τους είναι χειρότερη.

Βρήκα τον εαυτό μου να συμπάσχει με τους γύφτους απέναντι στις άκαρπες προσπάθειες αφομοίωσής τους. Οι γραφειοκράτες της ΕΕ και του ΟΗΕ, με λίγη γνώση και λιγότερη εμπειρία για τους γύφτους και τα προβλήματά τους, εξακολουθούν να φαντάζονται ότι απέχουν μόνο ένα νέο πρόγραμμα ή μια πολιτική μακριά από την παραγωγή της πρώτης γενιάς γύφτων με διδακτορικές διατριβές. Η βασική αρχή αυτής της αυταπάτης είναι, φυσικά, η άρνηση της αποδοχής των βιολογικών διαφορών μεταξύ των ανθρώπινων πληθυσμών – αυτή η άρνηση είναι ίσως η μεγαλύτερη αιτία των κακών στη Δύση σήμερα.

Ο εδαφικός διαχωρισμός μπορεί να μην λύσει το “πρόβλημα των Ρομά”. Οι γύφτοι δεν έχουν ιστορία πολιτικής ή ακόμη και οικονομικής ανεξαρτησίας. Όπως προαναφέρθηκε, παραδοσιακά εκμεταλλεύονταν θέσεις στο περιθώριο της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ο αναγκαστικός διαχωρισμός μπορεί να αποδειχθεί ανθρωπιστική καταστροφή. Ένας πιο ρεαλιστικός στόχος μπορεί να είναι απλώς να τους αποτρέψουμε από την εκμετάλλευση του συστήματος Πρόνοιας.

Από την άλλη πλευρά, καθώς αυξάνεται ο πληθυσμός τους, οι Ευρωπαίοι πρέπει να σταματήσουν να τους βλέπουν φιλανθρωπικά και να αρχίσουν να τους θεωρούν επικίνδυνους δημογραφικούς ανταγωνιστές. Σίγουρα, η εμπλοκή του Σόρος και η προσπάθεια “αφομοίωσης” δεν βοηθούν την κατάσταση. Η εύρεση μιας δίκαιης πολιτικής και για τους γύφτους και για τους Ευρωπαίους δεν έχει να κάνει απλά με καλές προθέσεις. Βασική προϋπόθεση είναι η αναγνώριση των φυσικών διαφορών μεταξύ των δύο λαών. [του F. Roger Devlin. Μετάφραση/απόδοση, για το Ιδεάπολις, του Νίκου Καρατουλιώτη. * η λέξη γύφτος, παρά το ότι δεν θεωρείται πολιτικά ορθή,
χρησιμοποιείται όπου gypsy στο πρωτότυπο, για την πιστότητα της μετάφρασης]

Advertisements
This entry was posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s