Ο αρχαίος θεός της ανάρρωσης, των Ελλήνων, Τελεσφόρος, στην Σαρδηνία!

Του Γιώργου Λεκάκη

Ένα αρχαίο ελληνικό τεχνούργημα βρέθηκε στα ταμπάκικα / Manifattura Tabacchi στο Κάλιαρι[1], κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Πρόκειται για ανδρική μορφή, με γένια και κουκκούλα, ξαπλωμένη στο πλάι. Είναι σκαλισμένη σε λευκό μάρμαρο.

Ίσως να ήταν διακοσμητικό στοιχείο μιας υδρίας ή ενός αμφορέα, στον οποίο θα ήταν τοποθετημένο το έργο, αφού είναι τρύπιο και το νερό το διαπερνά και ρέει μέσα από αυτό….

Ταυτίζεται με τον Τελεσφόρο / Telesforo (= αυτός που φέρνει το τέλος της ασθένειας – και όχι μόνο) εφόρου / θεού της ανάρρωσης / αποθεραπείας, για τους Έλληνες, αδελφό της θεάς Υγιείας / Igea και υιό του ισόθεου Ασκληπιού (Asclepio, Esculapio), του κατ’ εξοχήν θεραπευτικού θεού των Ελλήνων.

Η στάση του θυμίζει μια απεικόνιση του Τελεσφόρου που βρέθηκε στην νεκρόπολι του Βατικανού / necropoli Vaticana.

Θυμίζει επίσης το επεισόδιο, στο οποίο ο θεός βυθίσθηκε σε έναν «τελετουργικό και θεραπευτικό ύπνο», καθώς πρόσεχε την καμάρα του πατέρα του, Ασκληπιού.

Η κουκκούλα στο κεφάλι είναι συνήθως πάντα παρούσα στην εικονογραφία του Τελεσφόρου. Απετέλεσε πρότυπο για τις κουκκούλες των Ιταλών μοναχών.

Αλλά η παχειά γενειάδα του αγαλματιδίου του Κάλιαρι είναι ασυνήθιστη.

Η λατρεία του, φαίνεται να πολλαπλασιάσθηκε τον 2ο αιώνα, κατά την διάρκεια της λεγόμενης «πανούκλας του Αντωνίνου», μιας μακράς επιδημίας, πιθανώς ευλογιάς, που συνδέθηκε με τους πολέμους που διεξήγαγε ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος. Πίστευαν, πως το νερό, που θα τρέξει μέσα από τον Τελεσφόρο, θα καθαρθεί / εξαγνισθεί, και έτσι όσοι πιουν απ’ αυτό, θα γλυτώσουν από την μόλυνση / επιδημία… Λαϊκή δοξασία που πέρασε και στον χριστιανισμό, με την υιοθέτηση του «θαυματουργού» αγιασμού… – Βλ. Γ. Λεκάκης «Τάματα και αναθήματα».

Σήμερα το αγαλματίδιο εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Κάλιαρι.

ΠΗΓΗ: Βλ. και άρθρο αρχαιολόγου Alessandra La Fragola, στο περιοδικό «Archeo», Ιανουάριος, 2018. ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, 7.3.2018.

[1] Το Κάλιαρι (Cagliari, Κάραλις, λατ. Carales, Caralis, καταλ. Càller, σαρδ. Casteddu) είναι το μητροπολιτικό κέντρο και η πρωτεύουσα της Σαρδηνίας. arxeion-politismou.gr

This entry was posted in ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ and tagged , , , , . Bookmark the permalink.