Category Archives: Κρήτη

Mαύρο ή άσπρο το πουκάμισο του Κρητικού; Τι συμβολίζει το σαρίκι; Φόραγαν και οι γυναίκες στη ζώνη τους το κρητικό μαχαίρι;

Δεύτερος λόγος που φορά μαύρα ο Κρητικός του 17ου και μέχρι αρχές του 20ου αιώνα, είναι γιατί θεωρεί, ότι κρατάει πένθος για το σκλάβωμα της Κρήτης από τους Τούρκους. Έτσι το μαύρο πουκάμισο που καθιερώθηκε, συμβόλιζε τη σκλαβιά, ώσπου να απελευθερωθεί και πάλι η Κρήτη. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , , | Σχολιάστε

Κάποτε στ’ αλωνίσματα

Στο τέλος της διαδικασίας αλωνισματος, κάνανε ένα μεγάλο σωρό, πλέον με τον καρπό, και το άχυρο πάλι ένα άλλο σωρό χωριστά, και σταματούσαν όλοι γύρω από τον καρπό.
Ο αλωναρης κάρφωνε στη συνέχεια το θρινάκι ανάποδα μέσα στο σωρό του αλέσματος, έβγαζε το κεφάλομαντηλο ή το σαρίκι του, που να είναι ξεσκεπασμενη η κεφαλή ντου, και έπιανε μετά καρπό στη χούφτα του, τον φιλούσε, έκανε τον Σταυρό του, την προσευχή του και την έριχνε πάλι πίσω στο σωρό. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Κάποτε στ’ αλωνίσματα

«Ξετυλίγοντας το νήμα» στο Μουσείο Υφαντικής της Μονής Μαλεβιζίου

Χώροι σαν το Μουσείο της Μονής φανερώνουν τη βούληση του Δήμου Μαλεβιζίου να περισώσει και να διαφυλάξει με σεβασμό αυτή την πτυχή του λαϊκού πολιτισμού της Κρήτης, αλλά και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε αυτή η τέχνη να μεταβιβαστεί στις επόμενες γενιές μέσα από ανάλογες δράσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα. Συνέχεια

Posted in ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | Tagged , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο «Ξετυλίγοντας το νήμα» στο Μουσείο Υφαντικής της Μονής Μαλεβιζίου

Τι ήταν η μουγκρινάρα;

Αφού κοβόταν ίσια στην μέση ένα σταμνί, εφάρμοζαν και εδώ ένα δέρμα σε όλη την ανοιχτή επιφάνεια, και το έδεναν πάλι με δερμάτινο κορδόνι, για να κρατιέται καλά τεντωμένο. Ο κέρινος σπάγκος όμως της γουργούρας ήταν εξωτερικός, δηλαδή ο κόμπος για κόντρα ήταν μέσα από την τρύπα που είχε περάσει στο κέντρο. Και εδώ ο ήχος έβγαινε με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή δια της τριβής με το τράβηγμα με βρεγμένα χέρια, και το σταμνί ήταν το ηχείο. Η γουργούρα βέβαια αν είχε μακρύ τεντωμένο σπάγκο σε πολλά μέτρα απόσταση, και από την άλλη ο σπάγκος αν είναι ενωμένος κατάλληλα με μια μουγκρινάρα, μπορούσε το σύστημα να λειτουργήσει και σαν τηλέφωνο, και να μεταφέρει και ανθρώπινη φωνή! Το ίδιο θα μπορούσε να γινόταν τηλέφωνο, και με δυο μουγκρινάρες που ο σπάγκος είναι εξωτερικός, και μιλάνε δυο άτομα μέσα στο εσωτερικό των δυο σταμνιών. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Τι ήταν η μουγκρινάρα;

«Πηνελόπη Gandhi»: το νήμα του αργαλειού που υφαίνει το σχέδιο του μέλλοντος

Πριν από 25-30 χρόνια έβαλε στόχο να αναβιώσει την υφαντική τέχνη στην Κρήτη και στην Ελλάδα και τα κατάφερε. Μέσα από την Αποστολή «Πηνελόπη Gandhi» (ένα όνομα που βγαίνει από την ομηρική ηρωίδα και τον Ινδό ηγέτη, που γνώριζε από υφαντική) του Πανεπιστημίου των Ορέων στην Κρήτη, δεν εξασφαλίσθηκε μόνο η συνέχεια μιας τεχνικής που πήγαινε να χαθεί, αλλά έγινε και η ανανοηματοδότηση του εργοχείρου. Αυτό σημαίνει ότι βρέθηκαν γυναίκες έτοιμες να ξαναμάθουν την τέχνη, διότι μέσα από αυτήν ανέκτησαν τη σύνδεση με παλαιά πράγματα: «Οταν ξεκινήσαμε την προσπάθειά μας υπήρχαν ακόμα αυτές οι παλιές Κρητικές που σήμερα έχουν όλες πια πεθάνει. Στα μάτια μου οι γνώσεις τους απάρτιζαν μια “Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας’’. Ηξεραν τα πάντα για όλα τα έργα των χεριών, το μαγείρεμα, το νοικοκυριό, τη φύση, τα δένδρα, τα λουλούδια, τα αστέρια, για τα οποία εμείς σήμερα δεν έχουμε ιδέα», λέει η κ. Τερζάκη. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο «Πηνελόπη Gandhi»: το νήμα του αργαλειού που υφαίνει το σχέδιο του μέλλοντος

Η «φουνάρα του Ιούδα» – Ένα έθιμο που παραμένει ζωντανό

Η «φουνάρα» είναι συνήθως έτοιμη από νωρίς το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου, αν και πολύ συχνά στα χωριά, η «φουνάρα» που γίνεται αντικείμενο σύγκρισης μεταξύ περιοχών, σχηματίζεται επί μέρες. Μάλιστα από περιοχή σε περιοχή, ο ανταγωνισμός για το ποιος σχημάτισε τη μεγαλύτερη «φουνάρα» κρατάει μέχρι και σήμερα.
Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η «φουνάρα του Ιούδα» – Ένα έθιμο που παραμένει ζωντανό

Ντέμπλες, κατσούνια, χαχαλόβεργες, βουκέντρια, μπαστούνες

Τα μπαστούνια και τα κατσούνια είχαν κι αυτά πολλές άλλες χρήσεις, εκτός από την χρήση να την κρατάνε οι ηλικιωμένοι για να στηρίζονται όταν περπατάνε, ή να τραβάνε τα κλαριά των δένδρων. Πάλι και εδώ είχαν για την ίδια δουλειά όπως τις χαχαλόβεργες, δηλαδή να στηρίζουν στους ώμους τα χέρια τους, να έχουν κρεμάσει τη βούργια με το φαί ή το ταγάρι ή δρουβά, να παραμερίζουν κλαριά, σαν αμυντικό εργαλείο, για αυτό την κρατάνε οι βοσκοί ακόμα και αν είναι νέοι. Τραβούσαν ένα πρόβατο ή κατσίκι από το πόδι ή το κεφάλι για να το πιάσουν κλπ. Οι νέοι βοσκοί που περνούσαν ώρες στην εξοχή, επειδή ήταν αισθηματίες, έκαναν διάφορα σχέδια στην μπαστούνα τους, σκάλιζαν το όνομα της αγαπημένης τους, σκάλιζαν την ημερομηνία, και αυτά τα έκαναν όχι μονάχα στις μπαστούνες, αλλά και στα φλασκιά, στα αδράχτια στα μαχαίρια κλπ.
Σήμερα βέβαια, περισσότερο συναντάμε τα μπαστούνια στην αγορά, που τα αγοράζει ο κόσμος είτε για δώρα, είτε για να τα κρεμά στον τοίχο του σπιτιού του ή του καταστήματος, μαζί με άλλα παλιά αντικείμενα λαϊκής τέχνης. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ντέμπλες, κατσούνια, χαχαλόβεργες, βουκέντρια, μπαστούνες

Τα μιτάτα του Ψηλορείτη

Συνήθως απαρτίζεται από το τζάκι – χώρος τυροκόμησης (ο οποίος κατασκευάζεται από δύο πέτρες κάθετες στην περίμετρο του τοίχου – πυρομάχοι), τον ανηφορά, τις θυρίδες (λίθινα ντουλάπια μέσα στο σώμα του τοίχου) για να φυλάγονται εργαλεία ή και τροφές και εξωτερικά την τραπεζαρία. Όταν το μιτάτο είναι διπλό, τότε ο ξώκουμος είναι η κατοικία και ο μεγάλος κούμος είναι ο χώρος του τυροκόμου. Δίπλα στους κούμους κατασκευάζεται ξηρολιθικά η μάντρα ενώ το σύμπλεγμα ολοκληρώνεται με το τυροκέλι (ημιυπόγειο ή κούμος), για να φυλάσσεται και να ωριμάζει το τυρί. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, Μιτάτα | Tagged , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Τα μιτάτα του Ψηλορείτη

Γιώργος Φουκαράκης: Ο τελευταίος παραδοσιακός ράφτης

Ο κ. Γιώργος που είναι ο τελευταίος παραδοσιακός ράφτης ίσως στην Ελλάδα, έχει κρατήσει την πελατεία του. Έχει ακόμα τους ανθρώπους που τον εμπιστεύονται για να ντυθούν. Γι αυτό συνεχίζει να εργάζεται, και το δηλώνει στην Εφορία γιατί θέλει να είναι τυπικός στις φορολογικές του υποχρεώσεις. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Γιώργος Φουκαράκης: Ο τελευταίος παραδοσιακός ράφτης

Σπονδή (και σπουδή) στο δημοτικό τραγούδι, μέσα από το παράδειγμα του Ριζίτικου

Το παγκόσμιο κέντρο επιφυλάσσει στην πατρίδα μας τα τελευταία χρόνια τη μετατροπή της από χώρα σε χώρο όπου την κυριαρχία την ασκούν άλλοι. Την προνομιακή γεωπολιτική μας θέση δεν την εκμεταλλευόμαστε εμείς. Δεν έχουμε τις προϋποθέσεις για πολλούς λόγους, αλλά και γιατί, μέσα από την ηθική παρακμή μας τα τελευταία 35 χρόνια, έχουμε χάσει την παραγωγική μας βάση, καθιστάμενοι παράσιτα της Δύσης. Κι αν δεν έχομε παραγωγή, αν δε μπορούμε να καλύψομε τις πραγματικές μας ανάγκες, δεν έχομε πατρίδα. Οι αποικιοκράτες ήδη ελέγχουν τη γη μας: Συνέχεια

Posted in ΒΙΒΛΙΑ, ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Σπονδή (και σπουδή) στο δημοτικό τραγούδι, μέσα από το παράδειγμα του Ριζίτικου