Category Archives: Κρήτη

Ήθη, έθιμα, ιστορία και παραδόσεις του Κρουσώνα

Σε συνεργασία με τους πολιτιστικούς συλλόγους τα μέλη της ερευνητικής ομάδας καταγράφουν μνήμες, παραδόσεις, ήθη και έθιμα σε κάθε χωριό του Μαλεβιζίου. Δημιουργούν έτσι ένα ψηφιακό αρχείο με συνεντεύξεις και οπτικοακουστικό υλικό, ηχητικές καταγραφές (podcast), φωτογραφικό αρχείο και γραπτά τεκμήρια, τα οποία θα έχουν τη δυνατότητα να εμπλουτίζουν σταδιακά οι ίδιοι οι πολίτες σε συνεργασία με τον Δήμο Μαλεβιζίου και τις αρμόδιες δημοτικές υπηρεσίες διαχείρισης του αποθετηρίου. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ήθη, έθιμα, ιστορία και παραδόσεις του Κρουσώνα

Ο όρκος των βοσκών: Ένα ντοκιμαντέρ για το εθιμικό δίκαιο της βοσκικής στον Ψηλορείτη

Η έρευνα του ντοκιμαντέρ εστιάζεται στην Ι.Μ Αγίου Γεωργίου Δισκουρίου και τη σημασία που είχε ο όρκος για τους βοσκούς με ενδεικτικές περιοχές τα Ανώγεια, τα Ζωνιανά και τα Λιβάδια. Όπως επισημαίνεται στο ντοκιμαντέρ και εξηγούν οι υπεύθυνοι από τον Πολιτιστικό Φορέα Androidus Project Tank: «Αποτελεί αναμφίβολα μια ενεργή διαδικασία για τις ποιμενικές κοινότητες της Κρήτης, η οποία διατηρήθηκε ως κληρονομιά από στόμα σε στόμα και από γενιά σε γενιά ανάμεσα στους βοσκούς με σημαντικά ιερά τοπωνύμια από τα Χανιά μέχρι το Λασίθι». Το έργο πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, της διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και του τμήματος άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, στο πλαίσιο της στήριξης και ανάδειξης δράσεων πολιτιστικών φορέων στην Ελλάδα. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο όρκος των βοσκών: Ένα ντοκιμαντέρ για το εθιμικό δίκαιο της βοσκικής στον Ψηλορείτη

Σασμός: Οι συμφιλιωτές της βεντέτας στην Κρήτη

Το τελετουργικό που ακολουθούν οι «μεσίτες» προσαρμόζεται πάντα στην υπόθεση που αναλαμβάνουν. Οι πρώτες διερευνητικές επαφές και παρεμβάσεις ξεκινούν μόλις γίνει γνωστή μια διαμάχη. Συχνά οι «μεσίτες» αξιοποιούν και περιφερειακά πρόσωπα, συγγενείς ή φίλους, για να πλησιάσουν τις δύο πλευρές. Οι διαπραγματεύσεις διαρκούν μέρες, ή μήνες. Σε αυτό το διάστημα μπορεί να ζητηθεί από τον ένα εμπλεκόμενο να μην περνά από ορισμένους δρόμους για να μην ανταμώσει τον αντίπαλό του. Εφόσον οι δύο πλευρές δεχτούν να μπουν στο σασμό ορίζεται ως χώρος συνάντησης ένα ουδέτερο σπίτι, συχνά αυτό του μεσολαβητή. Όπως περιγράφει ο Αρης Τσαντηρόπουλος στο βιβλίο του «Η βεντέτα στη σύγχρονη ορεινή κεντρική Κρήτη», ακολουθεί γεύμα στο οποίο παρίστανται οι πιο ισχυροί κοινωνικά εκπρόσωποι κάθε οικογένειας. Με το τσούγκρισμα των ποτηριών, το εβίβα, οι δύο πλευρές συμφιλιώνονται. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , , | 1 σχόλιο

Στιμαδόροι: Οι παλιοί Κρητικοί που μπορούσαν να εκτιμήσουν τα πάντα!

Οι στιμαδόροι ήταν απαραίτητοι. Όπως είπαμε δεν ήταν πραγματικά επαγγελματίες, αλλά οι υπηρεσίες τους μπορούσαν να δώσουν λύσεις σε αμέτρητα ζητήματα. Ήταν οι κατάλληλοι άνθρωποι όταν κάποιος ήθελε να γνωρίζει πόσο αξίζει ένα σπίτι ή ένα οικόπεδο, όταν προσπαθούσε να εκτιμήσει πόση σοδιά μπορούσε να προσφέρει ένα χωράφι, όταν ήθελε να ξέρει το κατάλληλο σημείο για ένα πηγάδι ή φύτεμα δέντρων. Γενικά είχαν λόγο για σχεδόν τα πάντα μιας και με την εκτίμηση που τους είχαν οι χωριανοί και κάτοικοι των γύρω περιοχών, ασχολούνταν χρόνο με το χρόνο με περισσότερα πράγματα. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Στιμαδόροι: Οι παλιοί Κρητικοί που μπορούσαν να εκτιμήσουν τα πάντα!

Mαύρο ή άσπρο το πουκάμισο του Κρητικού; Τι συμβολίζει το σαρίκι; Φόραγαν και οι γυναίκες στη ζώνη τους το κρητικό μαχαίρι;

Δεύτερος λόγος που φορά μαύρα ο Κρητικός του 17ου και μέχρι αρχές του 20ου αιώνα, είναι γιατί θεωρεί, ότι κρατάει πένθος για το σκλάβωμα της Κρήτης από τους Τούρκους. Έτσι το μαύρο πουκάμισο που καθιερώθηκε, συμβόλιζε τη σκλαβιά, ώσπου να απελευθερωθεί και πάλι η Κρήτη. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Mαύρο ή άσπρο το πουκάμισο του Κρητικού; Τι συμβολίζει το σαρίκι; Φόραγαν και οι γυναίκες στη ζώνη τους το κρητικό μαχαίρι;

Κάποτε στ’ αλωνίσματα

Στο τέλος της διαδικασίας αλωνισματος, κάνανε ένα μεγάλο σωρό, πλέον με τον καρπό, και το άχυρο πάλι ένα άλλο σωρό χωριστά, και σταματούσαν όλοι γύρω από τον καρπό.
Ο αλωναρης κάρφωνε στη συνέχεια το θρινάκι ανάποδα μέσα στο σωρό του αλέσματος, έβγαζε το κεφάλομαντηλο ή το σαρίκι του, που να είναι ξεσκεπασμενη η κεφαλή ντου, και έπιανε μετά καρπό στη χούφτα του, τον φιλούσε, έκανε τον Σταυρό του, την προσευχή του και την έριχνε πάλι πίσω στο σωρό. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Κάποτε στ’ αλωνίσματα

«Ξετυλίγοντας το νήμα» στο Μουσείο Υφαντικής της Μονής Μαλεβιζίου

Χώροι σαν το Μουσείο της Μονής φανερώνουν τη βούληση του Δήμου Μαλεβιζίου να περισώσει και να διαφυλάξει με σεβασμό αυτή την πτυχή του λαϊκού πολιτισμού της Κρήτης, αλλά και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε αυτή η τέχνη να μεταβιβαστεί στις επόμενες γενιές μέσα από ανάλογες δράσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα. Συνέχεια

Posted in ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | Tagged , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο «Ξετυλίγοντας το νήμα» στο Μουσείο Υφαντικής της Μονής Μαλεβιζίου

Τι ήταν η μουγκρινάρα;

Αφού κοβόταν ίσια στην μέση ένα σταμνί, εφάρμοζαν και εδώ ένα δέρμα σε όλη την ανοιχτή επιφάνεια, και το έδεναν πάλι με δερμάτινο κορδόνι, για να κρατιέται καλά τεντωμένο. Ο κέρινος σπάγκος όμως της γουργούρας ήταν εξωτερικός, δηλαδή ο κόμπος για κόντρα ήταν μέσα από την τρύπα που είχε περάσει στο κέντρο. Και εδώ ο ήχος έβγαινε με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή δια της τριβής με το τράβηγμα με βρεγμένα χέρια, και το σταμνί ήταν το ηχείο. Η γουργούρα βέβαια αν είχε μακρύ τεντωμένο σπάγκο σε πολλά μέτρα απόσταση, και από την άλλη ο σπάγκος αν είναι ενωμένος κατάλληλα με μια μουγκρινάρα, μπορούσε το σύστημα να λειτουργήσει και σαν τηλέφωνο, και να μεταφέρει και ανθρώπινη φωνή! Το ίδιο θα μπορούσε να γινόταν τηλέφωνο, και με δυο μουγκρινάρες που ο σπάγκος είναι εξωτερικός, και μιλάνε δυο άτομα μέσα στο εσωτερικό των δυο σταμνιών. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Τι ήταν η μουγκρινάρα;

«Πηνελόπη Gandhi»: το νήμα του αργαλειού που υφαίνει το σχέδιο του μέλλοντος

Πριν από 25-30 χρόνια έβαλε στόχο να αναβιώσει την υφαντική τέχνη στην Κρήτη και στην Ελλάδα και τα κατάφερε. Μέσα από την Αποστολή «Πηνελόπη Gandhi» (ένα όνομα που βγαίνει από την ομηρική ηρωίδα και τον Ινδό ηγέτη, που γνώριζε από υφαντική) του Πανεπιστημίου των Ορέων στην Κρήτη, δεν εξασφαλίσθηκε μόνο η συνέχεια μιας τεχνικής που πήγαινε να χαθεί, αλλά έγινε και η ανανοηματοδότηση του εργοχείρου. Αυτό σημαίνει ότι βρέθηκαν γυναίκες έτοιμες να ξαναμάθουν την τέχνη, διότι μέσα από αυτήν ανέκτησαν τη σύνδεση με παλαιά πράγματα: «Οταν ξεκινήσαμε την προσπάθειά μας υπήρχαν ακόμα αυτές οι παλιές Κρητικές που σήμερα έχουν όλες πια πεθάνει. Στα μάτια μου οι γνώσεις τους απάρτιζαν μια “Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας’’. Ηξεραν τα πάντα για όλα τα έργα των χεριών, το μαγείρεμα, το νοικοκυριό, τη φύση, τα δένδρα, τα λουλούδια, τα αστέρια, για τα οποία εμείς σήμερα δεν έχουμε ιδέα», λέει η κ. Τερζάκη. Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο «Πηνελόπη Gandhi»: το νήμα του αργαλειού που υφαίνει το σχέδιο του μέλλοντος

Η «φουνάρα του Ιούδα» – Ένα έθιμο που παραμένει ζωντανό

Η «φουνάρα» είναι συνήθως έτοιμη από νωρίς το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου, αν και πολύ συχνά στα χωριά, η «φουνάρα» που γίνεται αντικείμενο σύγκρισης μεταξύ περιοχών, σχηματίζεται επί μέρες. Μάλιστα από περιοχή σε περιοχή, ο ανταγωνισμός για το ποιος σχημάτισε τη μεγαλύτερη «φουνάρα» κρατάει μέχρι και σήμερα.
Συνέχεια

Posted in ΕΛΛΑΔΑ, ΕΛΛΑΣ, Κρήτη, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ | Tagged , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η «φουνάρα του Ιούδα» – Ένα έθιμο που παραμένει ζωντανό